अर्जुन उवाच संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि। यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्िचतम्
arjuna uvācha sannyāsaṁ karmaṇāṁ kṛiṣhṇa punar yogaṁ cha śhansasi yach chhreya etayor ekaṁ tan me brūhi su-niśhchitam
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੁਸੀਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਤੁਸੀਂ ਕਰਮ ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਹੜਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
Word meanings: arjunaḥ uvācha—Arjun said; sanyāsam—renunciation; karmaṇām—of actions; kṛiṣhṇa—Shree Krishna; punaḥ—again; yogam—about karm yog; cha—also; śhansasi—you praise; yat—which; śhreyaḥ—more beneficial; etayoḥ—of the two; ekam—one; tat—that; me—unto me; brūhi—please tell; su-niśhchitam—conclusively
श्री भगवानुवाच संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ। तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते
śhrī bhagavān uvācha sannyāsaḥ karma-yogaśh cha niḥśhreyasa-karāvubhau tayos tu karma-sannyāsāt karma-yogo viśhiṣhyate
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਰਮ ਦਾ ਸੰਨਿਆਸ ਅਤੇ ਕਰਮ ਯੋਗ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕਰਮ ਯੋਗ ਕਰਮ ਦੇ ਸੰਨਿਆਸ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
Word meanings: śhrī-bhagavān uvācha—the Supreme Lord said; sanyāsaḥ—renunciation; karma-yogaḥ—working in devotion; cha—and; niḥśhreyasa-karau—lead to the supreme goal; ubhau—both; tayoḥ—of the two; tu—but; karma-sanyāsāt—renunciation of actions; karma-yogaḥ—working in devotion; viśhiṣhyate—is superior
ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति। निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते
jñeyaḥ sa nitya-sannyāsī yo na dveṣhṭi na kāṅkṣhati nirdvandvo hi mahā-bāho sukhaṁ bandhāt pramuchyate
ਜੋ ਨਾ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਣੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ, ਸਾਰੇ ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Word meanings: jñeyaḥ—should be considered; saḥ—that person; nitya—always; sanyāsī—practising renunciation; yaḥ—who; na—never; dveṣhṭi—hate; na—nor; kāṅkṣhati—desire; nirdvandvaḥ—free from all dualities; hi—certainly; mahā-bāho—mighty-armed one; sukham—easily; bandhāt—from bondage; pramuchyate—is liberated
सांख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः। एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम्
sānkhya-yogau pṛithag bālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ ekamapyāsthitaḥ samyag ubhayor vindate phalam
ਕੇਵਲ ਅਗਿਆਨੀ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Word meanings: sānkhya—renunciation of actions; yogau—karm yog; pṛithak—different; bālāḥ—the ignorant; pravadanti—say; na—never; paṇḍitāḥ—the learned; ekam—in one; api—even; āsthitaḥ—being situated; samyak—completely; ubhayoḥ—of both; vindate—achieve; phalam—the result
यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते। एकं सांख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति
yat sānkhyaiḥ prāpyate sthānaṁ tad yogair api gamyate ekaṁ sānkhyaṁ cha yogaṁ cha yaḥ paśhyati sa paśhyati
ਜੋ ਅਵਸਥਾ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਵਸਥਾ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਕਰਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
Word meanings: yat—what; sānkhyaiḥ—by means of karm sanyās; prāpyate—is attained; sthānam—place; tat—that; yogaiḥ—by working in devotion; api—also; gamyate—is attained; ekam—one; sānkhyam—renunciation of actions; cha—and; yogam—karm yog; cha—and; yaḥ—who; paśhyati—sees; saḥ—that person; paśhyati—actually sees
संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः। योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति
sannyāsas tu mahā-bāho duḥkham āptum ayogataḥ yoga-yukto munir brahma na chireṇādhigachchhati
ਪਰ ਕਰਮ ਯੋਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤਿਆਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਂਬਾਹੂ। ਕਰਮ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੁਨੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Word meanings: sanyāsaḥ—renunciation; tu—but; mahā-bāho—mighty-armed one; duḥkham—distress; āptum—attains; ayogataḥ—without karm yog; yoga-yuktaḥ—one who is adept in karm yog; muniḥ—a sage; brahma—Brahman; na chireṇa—quickly; adhigachchhati—goes
योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः। सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते
yoga-yukto viśhuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥ sarva-bhūtātma-bhūtātmā kurvann api na lipyate
ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਕਦੇ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Word meanings: yoga-yuktaḥ—united in consciousness with God; viśhuddha-ātmā—one with purified intellect; vijita-ātmā—one who has conquered the mind; jita-indriyaḥ—having conquered the senses; sarva-bhūta-ātma-bhūta-ātmā—one who sees the Soul of all souls in every living being; kurvan—performing; api—although; na—never; lipyate—entangled
नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित्। पश्यन् श्रृणवन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्नन्गच्छन्स्वपन् श्वसन्
naiva kiñchit karomīti yukto manyeta tattva-vit paśhyañ śhṛiṇvan spṛiśhañjighrann aśhnangachchhan svapañśhvasan pralapan visṛijan gṛihṇann unmiṣhan nimiṣhann api indriyāṇīndriyārtheṣhu vartanta iti dhārayan
ਸੱਚ ਦਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਸੋਚਦਾ ਹੈ "ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ"—ਭਾਵੇਂ ਦੇਖਦਿਆਂ, ਸੁਣਦਿਆਂ, ਛੂਹੰਦਿਆਂ, ਸੁੰਘਦਿਆਂ, ਖਾਂਦਿਆਂ, ਤੁਰਦਿਆਂ, ਸੌਂਦਿਆਂ, ਸਾਹ ਲੈਂਦਿਆਂ, ਬੋਲਦਿਆਂ, ਛੱਡਦਿਆਂ, ਫੜਦਿਆਂ, ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਿਆਂ ਜਾਂ ਮੀਟਦਿਆਂ—ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮੰਨਦਿਆਂ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਇੰਦਰੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
Word meanings: na—not; eva—certainly; kiñchit—anything; karomi—I do; iti—thus; yuktaḥ—steadfast in karm yog; manyeta—thinks; tattva-vit—one who knows the truth; paśhyan—seeing; śhṛiṇvan—hearing; spṛiśhan—touching; jighran—smelling; aśhnan—eating; gachchhan—moving; svapan—sleeping; śhvasan—breathing; pralapan—talking; visṛijan—giving up; gṛihṇan—accepting; unmiṣhan—opening (the eyes); nimiṣhan—closing (the eyes); api—although; indriyāṇi—the senses; indriya-artheṣhu—in sense-objects; vartante—moving; iti—thus; dhārayan—convinced
प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि। इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन्
pralapan visṛjan gṛhṇann unmiṣan nimiṣann api indriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan
ਬੋਲਣਾ, ਤਿਆਗਣਾ, ਫੜਨਾ, ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਤੇ ਮੀਟਣਾ — ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸਮਝ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੇਵਲ ਇੰਦਰੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
Word meanings: pralapan—by talking; visṛjan—by giving up; gṛhṇan—by accepting; unmiṣan—opening; nimiṣan—closing; api—in spite of; indriyāṇi—the senses; indriya-artheṣu—in sense gratification; vartante—let them be so engaged; iti—thus; dhārayan—considering.
ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः। लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा
brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā karoti yaḥ lipyate na sa pāpena padma-patram ivāmbhasā
ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪਰಮਾਤಮਾ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਅਛੂਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦਾ ਪੱਤਾ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਅਛੂਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Word meanings: brahmaṇi—to God; ādhāya—dedicating; karmāṇi—all actions; saṅgam—attachment; tyaktvā—abandoning; karoti—performs; yaḥ—who; lipyate—is affected; na—never; saḥ—that person; pāpena—by sin; padma-patram—a lotus leaf; iva—like; ambhasā—by water
कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि। योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये
kāyena manasā buddhyā kevalair indriyair api yoginaḥ karma kurvanti saṅgaṁ tyaktvātma-śhuddhaye
ਮੋਹ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਯੋਗੀ ਕੇਵਲ ਸਰੀਰ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ।
Word meanings: kāyena—with the body; manasā—with the mind; buddhyā—with the intellect; kevalaiḥ—only; indriyaiḥ—with the senses; api—even; yoginaḥ—the yogis; karma—actions; kurvanti—perform; saṅgam—attachment; tyaktvā—giving up; ātma—of the self; śhuddhaye—for the purification
युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम्। अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते
yuktaḥ karma-phalaṁ tyaktvā śhāntim āpnoti naiṣhṭhikīm ayuktaḥ kāma-kāreṇa phale sakto nibadhyate
ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨੁੱਖ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ, ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਥਿਰ ਮਨੁੱਖ, ਕਾਮਨਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Word meanings: yuktaḥ—one who is united in consciousness with God; karma-phalam—the results of all activities; tyaktvā—giving up; śhāntim—peace; āpnoti—attains; naiṣhṭhikīm—everlasting; ayuktaḥ—one who is not united with God in consciousness; kāma-kāreṇa—impelled by desires; phale—in the result; saktaḥ—attached; nibadhyate—becomes entangled
सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी। नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन्
sarva-karmāṇi manasā sannyasyāste sukhaṁ vaśhī nava-dvāre pure dehī naiva kurvan na kārayan
ਸੰਜਮੀ ਦੇਹਧਾਰੀ ਆਤਮਾ, ਮਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ, ਨੌਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖਪੂਰਵਕ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਆਪ ਕੁਝ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Word meanings: sarva—all; karmāṇi—activities; manasā—by the mind; sannyasya—having renounced; āste—remains; sukham—happily; vaśhī—the self-controlled; nava-dvāre—of nine gates; pure—in the city; dehī—the embodied being; na—never; eva—certainly; kurvan—doing anything; na—not; kārayan—causing to be done
न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः। न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते
na kartṛitvaṁ na karmāṇi lokasya sṛijati prabhuḥ na karma-phala-saṅyogaṁ svabhāvas tu pravartate
ਪ੍ਰਭੂ ਨਾ ਤਾਂ ਕਰਤਾਪੁਣੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਰਮ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ; ਇਹ ਕੇਵਲ ਕੁਦਰਤ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Word meanings: na—neither; kartṛitvam—sense of doership; na—nor; karmāṇi—actions; lokasya—of the people; sṛijati—creates; prabhuḥ—God; na—nor; karma-phala—fruits of actions; sanyogam—connection; svabhāvaḥ—one’s nature; tu—but; pravartate—is enacted
नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः। अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः
nādatte kasyachit pāpaṁ na chaiva sukṛitaṁ vibhuḥ ajñānenāvṛitaṁ jñānaṁ tena muhyanti jantavaḥ
ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਪਰಮਾਤಮਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਪਾਪ ਜਾਂ ਪੁੰਨ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਗਿਆਨ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ।
Word meanings: na—not; ādatte—accepts; kasyachit—anyone’s; pāpam—sin; na—not; cha—and; eva—certainly; su-kṛitam—virtuous deeds; vibhuḥ—the omnipresent God; ajñānena—by ignorance; āvṛitam—covered; jñānam—knowledge; tena—by that; muhyanti—are deluded; jantavaḥ—the living entities
ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः। तेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम्
jñānena tu tad ajñānaṁ yeṣhāṁ nāśhitam ātmanaḥ teṣhām āditya-vaj jñānaṁ prakāśhayati tat param
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਗਿਆਨ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਪਰಮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Word meanings: jñānena—by divine knowledge; tu—but; tat—that; ajñānam—ignorance; yeṣhām—whose; nāśhitam—has been destroyed; ātmanaḥ—of the self; teṣhām—their; āditya-vat—like the sun; jñānam—knowledge; prakāśhayati—illumines; tat—that; param—Supreme Entity
तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः। गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः
tad-buddhayas tad-ātmānas tan-niṣhṭhās tat-parāyaṇāḥ gachchhantyapunar-āvṛittiṁ jñāna-nirdhūta-kalmaṣhāḥ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਟੀਚਾ ਉਹੀ ਹੈ—ਉਹ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਧੋ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Word meanings: tat-buddhayaḥ—those whose intellect is directed toward God; tat-ātmānaḥ—those whose heart (mind and intellect) is solely absorbed in God; tat-niṣhṭhāḥ—those whose intellect has firm faith in God; tat-parāyaṇāḥ—those who strive after God as the supreme goal and refuge; gachchhanti—go; apunaḥ-āvṛittim—not returning; jñāna—by knowledge; nirdhūta—dispelled; kalmaṣhāḥ—sins
विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि। शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः
vidyā-vinaya-sampanne brāhmaṇe gavi hastini śhuni chaiva śhva-pāke cha paṇḍitāḥ sama-darśhinaḥ
ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਨਿਮਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਊ, ਹਾਥੀ, ਕੁੱਤਾ ਅਤੇ ਚੰਡਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਪੁਰਸ਼ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।
Word meanings: vidyā—divine knowledge; vinaya—humbleness; sampanne—equipped with; brāhmaṇe—a Brahmin; gavi—a cow; hastini—an elephant; śhuni—a dog; cha—and; eva—certainly; śhva-pāke—a dog-eater; cha—and; paṇḍitāḥ—the learned; sama-darśhinaḥ—see with equal vision
इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः। निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद्ब्रह्मणि ते स्थिताः
ihaiva tair jitaḥ sargo yeṣhāṁ sāmye sthitaṁ manaḥ nirdoṣhaṁ hi samaṁ brahma tasmād brahmaṇi te sthitāḥ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਮਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Word meanings: iha eva—in this very life; taiḥ—by them; jitaḥ—conquer; sargaḥ—the creation; yeṣhām—whose; sāmye—in equanimity; sthitam—situated; manaḥ—mind; nirdoṣham—flawless; hi—certainly; samam—in equality; brahma—God; tasmāt—therefore; brahmaṇi—in the Absolute Truth; te—they; sthitāḥ—are seated
न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम्। स्थिरबुद्धिरसम्मूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः
na prahṛiṣhyet priyaṁ prāpya nodvijet prāpya chāpriyam sthira-buddhir asammūḍho brahma-vid brahmaṇi sthitaḥ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖਦਾਈ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੁਖਦਾਈ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਵਿਆਕੁਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਅਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Word meanings: na—neither; prahṛiṣhyet—rejoice; priyam—the pleasant; prāpya—obtaining; na—nor; udvijet—become disturbed; prāpya—attaining; cha—also; apriyam—the unpleasant; sthira-buddhiḥ—steady intellect; asammūḍhaḥ—firmly situated; brahma-vit—having a firm understanding of divine knowledge; brahmaṇi—established in God; sthitaḥ—situated
बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम्। स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते
bāhya-sparśheṣhvasaktātmā vindatyātmani yat sukham sa brahma-yoga-yuktātmā sukham akṣhayam aśhnute
ਬਾਹਰੀ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਸੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਅਨੰਦ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਅਟੁੱਟ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Word meanings: bāhya-sparśheṣhu—external sense pleasure; asakta-ātmā—those who are unattached; vindati—find; ātmani—in the self; yat—which; sukham—bliss; saḥ—that person; brahma-yoga yukta-ātmā—those who are united with God through yog; sukham—happiness; akṣhayam—unlimited; aśhnute—experiences
ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते। आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः
ye hi sansparśha-jā bhogā duḥkha-yonaya eva te ādyantavantaḥ kaunteya na teṣhu ramate budhaḥ
ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੁੱਖ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸੋਮੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹੈ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ; ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਮਾਣਦੇ।
Word meanings: ye—which; hi—verily; sansparśha-jāḥ—born of contact with the sense objects; bhogāḥ—pleasures; duḥkha—misery; yonayaḥ—source of; eva—verily; te—they are; ādya-antavantaḥ—having beginning and end; kaunteya—Arjun, the son of Kunti; na—never; teṣhu—in those; ramate—takes delight; budhaḥ—the wise
शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात्। कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः
śhaknotīhaiva yaḥ soḍhuṁ prāk śharīra-vimokṣhaṇāt kāma-krodhodbhavaṁ vegaṁ sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਾਮਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵੇਗ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਾ ਯੋਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਖੀ ਆਤਮਾ ਹੈ।
Word meanings: śhaknoti—is able; iha eva—in the present body; yaḥ—who; soḍhum—to withstand; prāk—before; śharīra—the body; vimokṣhaṇāt—giving up; kāma—desire; krodha—anger; udbhavam—generated from; vegam—forces; saḥ—that person; yuktaḥ—yogi; saḥ—that person; sukhī—happy; naraḥ—person
योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः। स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति
yo 'ntaḥ-sukho 'ntar-ārāmas tathāntar-jyotir eva yaḥ sa yogī brahma-nirvāṇaṁ brahma-bhūto 'dhigachchhati
ਜਿਸ ਦਾ ਸੁੱਖ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੰਦ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅੰਦਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਯੋਗੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Word meanings: yaḥ—who; antaḥ-sukhaḥ—happy within the self; antaḥ-ārāmaḥ—enjoying within the self; tathā; antaḥ-jyotiḥ—illumined by the inner light; eva—certainly; yaḥ—who; saḥ; yogī—yogi; brahma-nirvāṇam—liberation from material existence; brahmabhūtaḥ— united with the Lord; adhigachchhati—attains
लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः। छिन्नद्वैधा यतात्मानः सर्वभूतहिते रताः
labhante brahma-nirvāṇam ṛiṣhayaḥ kṣhīṇa-kalmaṣhāḥ chhinna-dvaidhā yatātmānaḥ sarva-bhūta-hite ratāḥ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Word meanings: labhante—achieve; brahma-nirvāṇam—liberation from material existence; ṛiṣhayaḥ—holy persons; kṣhīṇa-kalmaṣhāḥ—whose sins have been purged; chhinna—annihilated; dvaidhāḥ—doubts; yata-ātmānaḥ—whose minds are disciplined; sarva-bhūta—for all living entities; hite—in welfare work; ratāḥ—rejoice
कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम्। अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम्
kāma-krodha-viyuktānāṁ yatīnāṁ yata-chetasām abhito brahma-nirvāṇaṁ vartate viditātmanām
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਜਮੀ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਲਈ ਜੋ ਕਾਮਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਤಮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
Word meanings: kāma—desires; krodha—anger; vimuktānām—of those who are liberated; yatīnām—of the saintly persons; yata-chetasām—those self-realized persons who have subdued their mind; abhitaḥ—from every side; brahma—spiritual; nirvāṇam—liberation from material existence; vartate—exists; vidita-ātmanām—of those who are self-realized
स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः। प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ
sparśhān kṛitvā bahir bāhyānśh chakṣhuśh chaivāntare bhruvoḥ prāṇāpānau samau kṛitvā nāsābhyantara-chāriṇau yatendriya-mano-buddhir munir mokṣha-parāyaṇaḥ vigatechchhā-bhaya-krodho yaḥ sadā mukta eva saḥ
ਸਾਰੇ ਬਾਹਰਲੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਵਗਦੇ ਸਾਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਕਰਕੇ — ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਾಮনা, ਭੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਮੁਕਤ ਹੈ।
Word meanings: sparśhān—contacts (through senses); kṛitvā—keeping; bahiḥ—outside; bāhyān—external; chakṣhuḥ—eyes; cha—and; eva—certainly; antare—between; bhruvoḥ—of the eyebrows; prāṇa-apānau—the outgoing and incoming breaths; samau—equal; kṛitvā—keeping; nāsa-abhyantara—within the nostrils; chāriṇau—moving; yata—controlled; indriya—senses; manaḥ—mind; buddhiḥ—intellect; muniḥ—the sage; mokṣha—liberation; parāyaṇaḥ—dedicated; vigata—free; ichchhā—desires; bhaya—fear; krodhaḥ—anger; yaḥ—who; sadā—always; muktaḥ—liberated; eva—certainly; saḥ—that person
यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः। विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः
yatendriya-mano-buddhir munir mokṣa-parāyaṇaḥ vigatecchā-bhaya-krodho yaḥ sadā mukta eva saḥ
ਉਹ ਸੰਤ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਾਮਨਾ, ਡਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ—ਅਜਿਹਾ ਮਹਾਤਮਾ ਸਦਾ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ।
Word meanings: yata—controlled; indriya—senses; manaḥ—mind; buddhiḥ—intelligence; muniḥ—the transcendentalist; mokṣa—liberation; parāyaṇaḥ—being so destined; vigata—discarded; icchā—wishes; bhaya—fear; krodhaḥ—anger; yaḥ—one who; sadā—always; muktaḥ—liberated; eva—certainly; saḥ—he is
भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम्। सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति
bhoktāraṁ yajña-tapasāṁ sarva-loka-maheśhvaram suhṛidaṁ sarva-bhūtānāṁ jñātvā māṁ śhāntim ṛichchhati
ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਯੱਗਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸੁਆਮੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਸੁਆਰਥ ਮਿੱਤਰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Word meanings: bhoktāram—the enjoyer; yajña—sacrifices; tapasām—austerities; sarva-loka—of all worlds; mahā-īśhvaram—the Supreme Lord; su-hṛidam—the selfless Friend; sarva—of all; bhūtānām—the living beings; jñātvā—having realized; mām—me (Lord Krishna); śhāntim—peace; ṛichchhati—attains
Bhagavad Gita