अर्जुन उवाच किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम। अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते
arjuna uvācha kiṁ tad brahma kim adhyātmaṁ kiṁ karma puruṣhottama adhibhūtaṁ cha kiṁ proktam adhidaivaṁ kim uchyate
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਬ੍ਰਹਮ ਕੀ ਹੈ? ਆਤਮਾ ਕੀ ਹੈ? ਕਰਮ ਕੀ ਹੈ? ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
Word meanings: arjunaḥ uvācha—Arjun said; kim—what; tat—that; brahma—Brahman; kim—what; adhyātmam—the individual soul; kim—what; karma—the principle of karma; puruṣha-uttama—Shree Krishna, the Supreme Divine Personality; adhibhūtam—the material manifestation; cha—and; kim—what; proktam—is called; adhidaivam—the Lord of the celestial gods; kim—what; uchyate—is called;
अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन। प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः
adhiyajñaḥ kathaṁ ko ’tra dehe ’smin madhusūdana prayāṇa-kāle cha kathaṁ jñeyo ’si niyatātmabhiḥ
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਯੱਗ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
Word meanings: adhiyajñaḥ—the Lord all sacrificial performances; katham—how; kaḥ—who; atra—here; dehe—in body; asmin—this; madhusūdana—Shree Krishna, the killer of the demon named Madhu; prayāṇa-kāle—at the time of death; cha—and; katham—how; jñeyaḥ—to be known; asi—are (you); niyata-ātmabhiḥ—by those of steadfast mind
श्री भगवानुवाच अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते। भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः
śhrī bhagavān uvācha akṣharaṁ brahma paramaṁ svabhāvo ’dhyātmam uchyate bhūta-bhāvodbhava-karo visargaḥ karma-sanjñitaḥ
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਰਮ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Word meanings: śhrī-bhagavān uvācha—the Blessed Lord said; akṣharam—indestructible; brahma—Brahman; paramam—the Supreme; svabhāvaḥ—nature; adhyātmam—one’s own self; uchyate—is called; bhūta-bhāva-udbhava-karaḥ—Actions pertaining to the material personality of living beings, and its development; visargaḥ—creation; karma—fruitive activities; sanjñitaḥ—are called
अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम्। अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर
adhibhūtaṁ kṣharo bhāvaḥ puruṣhaśh chādhidaivatam adhiyajño ’ham evātra dehe deha-bhṛitāṁ vara
ਨਾਸ਼ਵਾਨ, ਸਦਾ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਭੌਤਿਕ ਖੇਤਰ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਆਤਮਾ ਦੈਵੀ ਖੇਤਰ ਹੈ; ਅਤੇ ਹੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਕੇਵਲ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
Word meanings: adhibhūtam—the ever changing physical manifestation; kṣharaḥ—perishable; bhāvaḥ—nature; puruṣhaḥ—the cosmic personality of God, encompassing the material creation; cha—and; adhidaivatam—the Lord of the celestial gods; adhiyajñaḥ—the Lord of all sacrifices; aham—I; eva—certainly; atra—here; dehe—in the body; deha-bhṛitām—of the embodied; vara—O best
अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम्। यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः
anta-kāle cha mām eva smaran muktvā kalevaram yaḥ prayāti sa mad-bhāvaṁ yāti nāstyatra sanśhayaḥ
ਜੋ ਕੋਈ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੇਵਲ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।
Word meanings: anta-kāle—at the time of death; cha—and; mām—me; eva—alone; smaran—remembering; muktvā—relinquish; kalevaram—the body; yaḥ—who; prayāti—goes; saḥ—he; mat-bhāvam—Godlike nature; yāti—achieves; na—no; asti—there is; atra—here; sanśhayaḥ—doubt
यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम्। तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः
yaṁ yaṁ vāpi smaran bhāvaṁ tyajatyante kalevaram taṁ tam evaiti kaunteya sadā tad-bhāva-bhāvitaḥ
ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ, ਮਨੁੱਖ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦਿਆਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਉਸੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਉਹ ਉਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Word meanings: yam yam—whatever; vā—or; api—even; smaran—remembering; bhāvam—remembrance; tyajati—gives up; ante—in the end; kalevaram—the body; tam—to that; tam—to that; eva—certainly; eti—gets; kaunteya—Arjun, the son of Kunti; sadā—always; tat—that; bhāva-bhāvitaḥ—absorbed in contemplation
तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च। मय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम्
tasmāt sarveṣhu kāleṣhu mām anusmara yudhya cha mayyarpita-mano-buddhir mām evaiṣhyasyasanśhayam
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਕਰ। ਆਪਣਾ ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਮੈਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਕੇਵਲ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।
Word meanings: tasmāt—therefore; sarveṣhu—in all; kāleṣhu—times; mām—me; anusmara—remember; yudhya—fight; cha—and; mayi—to me; arpita—surrender; manaḥ—mind; buddhiḥ—intellect; mām—to me; eva—surely; eṣhyasi—you shall attain; asanśhayaḥ—without a doubt
अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना। परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन्
abhyāsa-yoga-yuktena chetasā nānya-gāminā paramaṁ puruṣhaṁ divyaṁ yāti pārthānuchintayan
ਯੋਗ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਨਾ ਭਟਕਦਿਆਂ, ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਦਿਵਿ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ।
Word meanings: abhyāsa-yoga—by practice of yog; yuktena—being constantly engaged in remembrance; chetasā—by the mind; na anya-gāminā—without deviating; paramam puruṣham—the Supreme Divine Personality; divyam—divine; yāti—one attains; pārtha—Arjun, the son of Pritha; anuchintayan—constant remembrance
कविं पुराणमनुशासितार मणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः। सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूप मादित्यवर्णं तमसः परस्तात्
kaviṁ purāṇam anuśhāsitāram aṇor aṇīyānsam anusmared yaḥ sarvasya dhātāram achintya-rūpam āditya-varṇaṁ tamasaḥ parastāt
ਜੋ ਸਰਬੱਗਿਆਨੀ, ਸਨਾਤਨ, ਸਭ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਸੂਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ, ਸਭ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਅਚਿੰਤਯ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੈ — ਉਸ ਉੱਤੇ ਜੋ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ—
Word meanings: kavim—poet; purāṇam—ancient; anuśhāsitāram—the controller; aṇoḥ—than the atom; aṇīyānsam—smaller; anusmaret—always remembers; yaḥ—who; sarvasya—of everything; dhātāram—the support; achintya—inconceivable; rūpam—divine form; āditya-varṇam—effulgent like the sun; tamasaḥ—to the darkness of ignorance; parastāt—beyond;
प्रयाणकाले मनसाऽचलेन भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव। भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक् स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम्
prayāṇa-kāle manasāchalena bhaktyā yukto yoga-balena chaiva bhruvor madhye prāṇam āveśhya samyak sa taṁ paraṁ puruṣham upaiti divyam
ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਪਰਮ ਦਿਵਯ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Word meanings: prayāṇa-kāle—at the time of death; manasā—mind; achalena—steadily; bhaktyā—remembering with great devotion; yuktaḥ—united; yoga-balena—through the power of yog; cha—and; eva—certainly; bhruvoḥ—the two eyebrows; madhye—between; prāṇam—life airs; āveśhya—fixing; samyak—completely; saḥ—he; tam—him; param puruṣham—the Supreme Divine Lord; upaiti—attains; divyam—divine
यदक्षरं वेदविदो वदन्ति विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः। यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये
yad akṣharaṁ veda-vido vadanti viśhanti yad yatayo vīta-rāgāḥ yad ichchhanto brahmacharyaṁ charanti tat te padaṁ saṅgraheṇa pravakṣhye
ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੰਜਮੀ ਤਪੱਸਵੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।
Word meanings: yat—which; akṣharam—Imperishable; veda-vidaḥ—scholars of the Vedas; vadanti—describe; viśhanti—enter; yat—which; yatayaḥ—great ascetics; vīta-rāgāḥ—free from attachment; yat—which; ichchhantaḥ—desiring; brahmacharyam—celibacy; charanti—practice; tat—that; te—to you; padam—goal; saṅgraheṇa—briefly; pravakṣhye—I shall explain
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च। मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम्
sarva-dvārāṇi sanyamya mano hṛidi nirudhya cha mūrdhnyādhāyātmanaḥ prāṇam āsthito yoga-dhāraṇām
ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯੋਗ-ਧਾਰਨਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Word meanings: sarva-dvārāṇi—all gates; sanyamya—restraining; manaḥ—the mind; hṛidi—in the heart region; nirudhya—confining; cha—and; mūrdhni—in the head; ādhāya—establish; ātmanaḥ—of the self; prāṇam—the life breath; āsthitaḥ—situated (in); yoga-dhāraṇām—the yogic concentration
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन्। यः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम्
oṁ ityekākṣharaṁ brahma vyāharan mām anusmaran yaḥ prayāti tyajan dehaṁ sa yāti paramāṁ gatim
ਜੋ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਵੇਲੇ ਓਮ—ਜੋ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ—ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਹ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Word meanings: om—sacred syllable representing the formless aspect of God; iti—thus; eka-akṣharam—one syllabled; brahma—the Absolute Truth; vyāharan—chanting; mām—me (Shree Krishna); anusmaran—remembering; yaḥ—who; prayāti—departs; tyajan—quitting; deham—the body; saḥ—he; yāti—attains; paramām—the supreme; gatim—goal
अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः। तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः
ananya-chetāḥ satataṁ yo māṁ smarati nityaśhaḥ tasyāhaṁ sulabhaḥ pārtha nitya-yuktasya yoginaḥ
ਜੋ ਯੋਗੀ ਮੈਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਮਨ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
Word meanings: ananya-chetāḥ—without deviation of the mind; satatam—always; yaḥ—who; mām—me; smarati—remembers; nityaśhaḥ—regularly; tasya—to him; aham—I; su-labhaḥ—easily attainable; pārtha—Arjun, the son of Pritha; nitya—constantly; yuktasya—engaged; yoginaḥ—of the yogis
मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम्। नाप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः
mām upetya punar janma duḥkhālayam aśhāśhvatam nāpnuvanti mahātmānaḥ sansiddhiṁ paramāṁ gatāḥ
ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀਆਂ।
Word meanings: mām—me; upetya—having attained; punaḥ—again; janma—birth; duḥkha-ālayam—place full of miseries; aśhāśhvatam—temporary; na—never; āpnuvanti—attain; mahā-ātmānaḥ—the great souls; sansiddhim—perfection; paramām—highest; gatāḥ—having achieved
आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन। मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते
ā-brahma-bhuvanāl lokāḥ punar āvartino ’rjuna mām upetya tu kaunteya punar janma na vidyate
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ; ਪਰ ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Word meanings: ā-brahma-bhuvanāt—up to the abode of Brahma; lokāḥ—worlds; punaḥ āvartinaḥ—subject to rebirth; arjuna—Arjun; mām—mine; upetya—having attained; tu—but; kaunteya—Arjun, the son of Kunti; punaḥ janma—rebirth; na—never; vidyate—is
सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः। रात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः
sahasra-yuga-paryantam ahar yad brahmaṇo viduḥ rātriṁ yuga-sahasrāntāṁ te ’ho-rātra-vido janāḥ
ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਤ ਵੀ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ—ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
Word meanings: sahasra—one thousand; yuga—age; paryantam—until; ahaḥ—one day; yat—which; brahmaṇaḥ—of Brahma; viduḥ—know; rātrim—night; yuga-sahasra-antām—lasts one thousand yugas; te—they; ahaḥ-rātra-vidaḥ—those who know his day and night; janāḥ—people
अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे। रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके
avyaktād vyaktayaḥ sarvāḥ prabhavantyahar-āgame rātryāgame pralīyante tatraivāvyakta-sanjñake
ਦਿਨ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਗਟ ਜੀਵ ਅਪ੍ਰਗਟ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਰਾਤ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਉਸੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Word meanings: avyaktāt—from the unmanifested; vyaktayaḥ—the manifested; sarvāḥ—all; prabhavanti—emanate; ahaḥ-āgame—at the advent of Brahma’s day; rātri-āgame—at the fall of Brahma’s night; pralīyante—they dissolve; tatra—into that; eva—certainly; avyakta-sanjñake—in that which is called the unmanifest
भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते। रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे
bhūta-grāmaḥ sa evāyaṁ bhūtvā bhūtvā pralīyate rātryāgame ’vaśhaḥ pārtha prabhavatyahar-āgame
ਉਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਰਾਤ ਦੇ ਪੈਣ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Word meanings: bhūta-grāmaḥ—the multitude of beings; saḥ—these; eva—certainly; ayam—this; bhūtvā bhūtvā—repeatedly taking birth; pralīyate—dissolves; rātri-āgame—with the advent of night; avaśhaḥ—helpless; pārtha—Arjun, the son of Pritha; prabhavati—become manifest; ahaḥ-āgame—with the advent of day
परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः। यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति
paras tasmāt tu bhāvo ’nyo ’vyakto ’vyaktāt sanātanaḥ yaḥ sa sarveṣhu bhūteṣhu naśhyatsu na vinaśhyati
ਪਰ ਉਸ ਅਵਿਅਕਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਨਾਤਨ, ਅਵਿਅਕਤ ਸੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Word meanings: paraḥ—transcendental; tasmāt—than that; tu—but; bhāvaḥ—creation; anyaḥ—another; avyaktaḥ—unmanifest; avyaktāt—to the unmanifest; sanātanaḥ—eternal; yaḥ—who; saḥ—that; sarveṣhu—all; bhūteṣhu—in beings; naśhyatsu—cease to exist; na—never; vinaśhyati—is annihilated
अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम्। यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम
avyakto ’kṣhara ityuktas tam āhuḥ paramāṁ gatim yaṁ prāpya na nivartante tad dhāma paramaṁ mama
ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਵਿਅਕਤ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਗਤੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ—ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਧਾਮ ਹੈ।
Word meanings: avyaktaḥ—unmanifest; akṣharaḥ—imperishable; iti—thus; uktaḥ—is said; tam—that; āhuḥ—is called; paramām—the supreme; gatim—destination; yam—which; prāpya—having reached; na—never; nivartante—come back; tat—that; dhāma—abode; paramam—the supreme; mama—my
पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया। यस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम्
puruṣhaḥ sa paraḥ pārtha bhaktyā labhyas tvananyayā yasyāntaḥ-sthāni bhūtāni yena sarvam idaṁ tatam
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਉਹ ਪਰಮ ਪੁਰਖ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਤ ਹੈ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਅਡੋਲ, ਇੱਕਾਗਰ ਭਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Word meanings: puruṣhaḥ—the Supreme Divine Personality; saḥ—he; paraḥ—greatest; pārtha—Arjun, the son of Pritha; bhaktyā—through devotion; labhyaḥ—is attainable; tu—indeed; ananyayā—without another; yasya—of whom; antaḥ-sthāni—situated within; bhūtāni—beings; yena—by whom; sarvam—all; idam—this; tatam—is pervaded
यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः। प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ
yatra kāle tvanāvṛittim āvṛittiṁ chaiva yoginaḥ prayātā yānti taṁ kālaṁ vakṣhyāmi bharatarṣhabha
ਹੇ ਭਾਰਤਵੰਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਮੇਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
Word meanings: yatra—where; kāle—time; tu—certainly; anāvṛittim—no return; āvṛittim—return; cha—and; eva—certainly; yoginaḥ—a yogi; prayātāḥ—having departed; yānti—attain; tam—that; kālam—time; vakṣhyāmi—I shall describe; bharata-ṛiṣhabha—Arjun, the best of the Bharatas;
अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम्। तत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः
agnir jyotir ahaḥ śhuklaḥ ṣhaṇ-māsā uttarāyaṇam tatra prayātā gachchhanti brahma brahma-vido janāḥ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਨੀ, ਜੋਤ, ਦਿਨ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉੱਤਰਾਇਣ ਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਜਾ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Word meanings: agniḥ—fire; jyotiḥ—light; ahaḥ—day; śhuklaḥ—the bright fortnight of the moon; ṣhaṭ-māsāḥ—six months; uttara-ayanam—the sun’s northern course; tatra—there; prayātāḥ—departed; gachchhanti—go; brahma—Brahman; brahma-vidaḥ—those who know the Brahman; janāḥ—persons;
धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम्। तत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते
dhūmo rātris tathā kṛiṣhṇaḥ ṣhaṇ-māsā dakṣhiṇāyanam tatra chāndramasaṁ jyotir yogī prāpya nivartate
ਧੂੰਏਂ, ਰਾਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੱਖਣਾਯਨ ਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਯੋਗੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Word meanings: dhūmaḥ—smoke; rātriḥ—night; tathā—and; kṛiṣhṇaḥ—the dark fortnight of the moon; ṣhaṭ-māsāḥ—six months; dakṣhiṇa-ayanam—the sun’s southern course; tatra—there; chāndra-masam—lunar; jyotiḥ—light; yogī—a yogi; prāpya—attain; nivartate—comes back;
शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते। एकया यात्यनावृत्तिमन्ययाऽऽवर्तते पुनः
śhukla-kṛiṣhṇe gatī hyete jagataḥ śhāśhvate mate ekayā yātyanāvṛittim anyayāvartate punaḥ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਇਹ ਦੋ ਮਾਰਗ — ਸ਼ੁਕਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ — ਸਨਾਤਨ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਸ਼ੁਕਲ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Word meanings: śhukla—bright; kṛiṣhṇe—dark; gatī—paths; hi—certainly; ete—these; jagataḥ—of the material world; śhāśhvate—eternal; mate—opinion; ekayā—by one; yāti—goes; anāvṛittim—to non return; anyayā—by the other; āvartate—comes back; punaḥ—again
नैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन। तस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन
naite sṛitī pārtha jānan yogī muhyati kaśhchana tasmāt sarveṣhu kāleṣhu yoga-yukto bhavārjuna
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਯੋਗੀ ਕਦੇ ਭਰਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਸਮੇਂ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਹੋ।
Word meanings: na—never; ete—these two; sṛitī—paths; pārtha—Arjun, the son of Pritha; jānan—knowing; yogī—a yogi; muhyati—bewildered; kaśhchana—any; tasmāt—therefore; sarveṣhu kāleṣhu—always; yoga-yuktaḥ—situated in Yog; bhava—be; arjuna—Arjun
वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव दानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम्। अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम्
vedeṣhu yajñeṣhu tapaḥsu chaiva dāneṣhu yat puṇya-phalaṁ pradiṣhṭam atyeti tat sarvam idaṁ viditvā yogī paraṁ sthānam upaiti chādyam
ਜੋ ਯੋਗੀ ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ, ਯੱਗ ਕਰਨ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਮ, ਆਦਿ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Word meanings: vedeṣhu—in the study of the Vedas; yajñeṣhu—in performance of sacrifices; tapaḥsu—in austerities; cha—and; eva—certainly; dāneṣhu—in giving charities; yat—which; puṇya-phalam—fruit of merit; pradiṣhṭam—is gained; atyeti—surpasses; tat sarvam—all; idam—this; viditvā—having known; yogī—a yogi; param—Supreme; sthānam—Abode; upaiti—achieves; cha—and; ādyam—original
Bhagavad Gita