अर्जुन उवाच प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च। एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव
arjuna uvācha prakṛitiṁ puruṣhaṁ chaiva kṣhetraṁ kṣhetra-jñam eva cha etad veditum ichchhāmi jñānaṁ jñeyaṁ cha keśhava
అర్జునుడు పలికెను: ఓ కేశవా, ప్రకృతి మరియు పురుషుడు, క్షేత్రము మరియు క్షేత్రజ్ఞుడు, జ్ఞానము మరియు తెలియదగినది — వీటిని నేను తెలుసుకొనగోరుచున్నాను.
Word meanings: arjunaḥ uvācha—Arjun said; prakṛitim—material nature; puruṣham—the enjoyer; cha—and; eva—indeed; kṣhetram—the field of activities; kṣhetra-jñam—the knower of the field; eva—even; cha—also; etat—this; veditum—to know; ichchhāmi—I wish; jñānam—knowledge; jñeyam—the goal of knowledge; cha—and; keśhava—Krishna, the killer of the demon named Keshi
श्री भगवानुवाचइदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभिधीयते।एतद्यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्विदः
śhrī-bhagavān uvācha idaṁ śharīraṁ kaunteya kṣhetram ity abhidhīyate etad yo vetti taṁ prāhuḥ kṣhetra-jña iti tad-vidaḥ
శ్రీ భగవానుడు పలికెను: ఓ కుంతీపుత్రా, ఈ శరీరమును క్షేత్రమని, దీనిని తెలిసినవానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ తత్త్వమును ఎరిగినవారు చెప్పుదురు.
Word meanings: śhrī-bhagavān uvācha—the Supreme Divine Lord said; idam—this; śharīram—body; kaunteya—Arjun, the son of Kunti; kṣhetram—the field of activities; iti—thus; abhidhīyate—is termed as; etat—this; yaḥ—one who; vetti—knows; tam—that person; prāhuḥ—is called; kṣhetra-jñaḥ—the knower of the field; iti—thus; tat-vidaḥ—those who discern the truth
क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत। क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम
kṣhetra-jñaṁ chāpi māṁ viddhi sarva-kṣhetreṣhu bhārata kṣhetra-kṣhetrajñayor jñānaṁ yat taj jñānaṁ mataṁ mama
అన్ని క్షేత్రములలో క్షేత్రజ్ఞుడను నేనే అని కూడా తెలుసుకొనుము, ఓ అర్జునా. క్షేత్రము మరియు క్షేత్రజ్ఞుడు — ఈ రెండింటి జ్ఞానమే నా దృష్టిలో నిజమైన జ్ఞానము.
Word meanings: kṣhetra-jñam—the knower of the field; cha—also; api—only; mām—me; viddhi—know; sarva—all; kṣhetreṣhu—in individual fields of activities; bhārata—scion of Bharat; kṣhetra—the field of activities; kṣhetra-jñayoḥ—of the knower of the field; jñānam—understanding of; yat—which; tat—that; jñānam—knowledge; matam—opinion; mama—my
तत्क्षेत्रं यच्च यादृक् च यद्विकारि यतश्च यत्।स च यो यत्प्रभावश्च तत्समासेन मे श्रृणु
tat kṣhetraṁ yach cha yādṛik cha yad-vikāri yataśh cha yat sa cha yo yat-prabhāvaśh cha tat samāsena me śhṛiṇu
క్షేత్రమేమిటో, దాని స్వభావమేమిటో, దాని వికారాలేమిటో, అది ఎక్కడి నుండి ఉత్పన్నమవుతుందో, క్షేత్రజ్ఞుడెవరో, ఆయన శక్తులేమిటో — వాటిని నా నుండి సంక్షేపంగా విను.
Word meanings: tat—that; kṣhetram—field of activities; yat—what; cha—and; yādṛik—its nature; cha—and; yat-vikāri—how change takes place in it; yataḥ—from what; cha—also; yat—what; saḥ—he; cha—also; yaḥ—who; yat-prabhāvaḥ—what his powers are; cha—and; tat—that; samāsena—in summary; me—from me; śhṛiṇu—listen
ऋषिभिर्बहुधा गीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक्।ब्रह्मसूत्रपदैश्चैव हेतुमद्भिर्विनिश्िचतैः
ṛiṣhibhir bahudhā gītaṁ chhandobhir vividhaiḥ pṛithak brahma-sūtra-padaiśh chaiva hetumadbhir viniśhchitaiḥ
ఇది ఋషులచే అనేక విధాలుగా, వివిధ వేద మంత్రముల ద్వారా స్పష్టముగా, మరియు ముఖ్యముగా బ్రహ్మ సూత్రముల యొక్క సహేతుకమైన మరియు నిర్ణయాత్మకమైన వచనముల ద్వారా గానము చేయబడినది.
Word meanings: ṛiṣhibhiḥ—by great sages; bahudhā—in manifold ways; gītam—sung; chhandobhiḥ—in Vedic hymns; vividhaiḥ—various; pṛithak—variously; brahma-sūtra—the Brahma Sūtra; padaiḥ—by the hymns; cha—and; eva—especially; hetu-madbhiḥ—with logic; viniśhchitaiḥ—conclusive evidence
महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च।इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः
mahā-bhūtāny ahankāro buddhir avyaktam eva cha indriyāṇi daśhaikaṁ cha pañcha chendriya-gocharāḥ
పంచమహాభూతములు, అహంకారము, బుద్ధి, మరియు అవ్యక్త మూల ప్రకృతి; మనస్సుతో సహా పదకొండు ఇంద్రియములు, మరియు ఐదు ఇంద్రియ విషయములు.
Word meanings: mahā-bhūtāni—the (five) great elements; ahankāraḥ—the ego; buddhiḥ—the intellect; avyaktam—the unmanifested primordial matter; eva—indeed; cha—and; indriyāṇi—the senses; daśha-ekam—eleven; cha—and; pañcha—five; cha—and; indriya-go-charāḥ—the (five) objects of the senses;
इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतनाधृतिः।एतत्क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम्
ichchhā dveṣhaḥ sukhaṁ duḥkhaṁ saṅghātaśh chetanā dhṛitiḥ etat kṣhetraṁ samāsena sa-vikāram udāhṛitam
కోరిక, విముఖత, సుఖం, దుఃఖం, సమష్టి శరీరం, చైతన్యం, మరియు ధైర్యం—ఇది సంక్షిప్తంగా క్షేత్రం, దాని వికారాలతో సహా వర్ణించబడింది.
Word meanings: ichchhā—desire; dveṣhaḥ—aversion; sukham—happiness; duḥkham—misery; saṅghātaḥ—the aggregate; chetanā—the consciousness; dhṛitiḥ—the will; etat—all these; kṣhetram—the field of activities; samāsena—comprise of; sa-vikāram—with modifications; udāhṛitam—are said
अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम्।आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः
amānitvam adambhitvam ahinsā kṣhāntir ārjavam āchāryopāsanaṁ śhauchaṁ sthairyam ātma-vinigrahaḥ
అమానిత్వం, అదంభిత్వం, అహింస, క్షాంతి, సరళత్వం, గురుసేవ, శౌచం, స్థైర్యం మరియు ఆత్మనిగ్రహం.
Word meanings: amānitvam—humbleness; adambhitvam—freedom from hypocrisy; ahinsā—non-violence; kṣhāntiḥ—forgiveness; ārjavam—simplicity; āchārya-upāsanam—service of the Guru; śhaucham—cleanliness of body and mind; sthairyam—steadfastness; ātma-vinigrahaḥ—self-control;
इन्द्रियार्थेषु वैराग्यमनहङ्कार एव च।जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम्
indriyārtheṣhu vairāgyam anahankāra eva cha janma-mṛityu-jarā-vyādhi-duḥkha-doṣhānudarśhanam
విషయేంద్రియములపై వైరాగ్యము, అహంకార రాహిత్యము, మరియు జన్మ, మృత్యు, జరా, వ్యాధి, దుఃఖములలోని అనిష్టమును గ్రహించుట.
Word meanings: indriya-artheṣhu—toward objects of the senses; vairāgyam—dispassion; anahankāraḥ—absence of egotism; eva cha—and also; janma—of birth; mṛityu—death; jarā—old age; vyādhi—disease; duḥkha—evils; doṣha—faults; anudarśhanam—perception;
असक्ितरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु।नित्यं च समचित्तत्वमिष्टानिष्टोपपत्तिषु
asaktir anabhiṣhvaṅgaḥ putra-dāra-gṛihādiṣhu nityaṁ cha sama-chittatvam iṣhṭāniṣhṭopapattiṣhu
అనాసక్తి, పుత్రులు, భార్య, గృహము మొదలైన వాటి యందు మమకారము లేకుండుట, ఇష్టమైనవి మరియు అనిష్టమైనవి సంప్రాప్తమైనప్పుడు నిరంతరము సమచిత్తముతో ఉండుట.
Word meanings: asaktiḥ—non-attachment; anabhiṣhvaṅgaḥ—absence of craving; putra—children; dāra—spouse; gṛiha-ādiṣhu—home, etc; nityam—constant; cha—and; sama-chittatvam—even-mindedness; iṣhṭa—the desirable; aniṣhṭa—undesirable; upapattiṣhu—having obtained;
मयि चानन्ययोगेन भक्ितरव्यभिचारिणी।विविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि
mayi chānanya-yogena bhaktir avyabhichāriṇī vivikta-deśha-sevitvam aratir jana-sansadi
అనన్య యోగముతో నా యందు అచంచలమైన భక్తి, ఏకాంత ప్రదేశములయందు ఆసక్తి, మరియు లౌకిక సమాజపు గుంపుపై విరక్తి.
Word meanings: mayi—toward me; cha—also; ananya-yogena—exclusively united; bhaktiḥ—devotion; avyabhichāriṇī—constant; vivikta—solitary; deśha—places; sevitvam—inclination for; aratiḥ—aversion; jana-sansadi—for mundane society;
अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम्।एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तमज्ञानं यदतोन्यथा
adhyātma-jñāna-nityatvaṁ tattva-jñānārtha-darśhanam etaj jñānam iti proktam ajñānaṁ yad ato ’nyathā
ఆధ్యాత్మిక ఆత్మజ్ఞానంలో స్థిరత్వం, మరియు సత్యాన్ని తెలుసుకునే లక్ష్యం యొక్క అవగాహన—ఇది జ్ఞానమని ప్రకటించబడింది, మరియు దీనికి విరుద్ధమైనది అజ్ఞానం.
Word meanings: adhyātma—spiritual; jñāna—knowledge; nityatvam—constancy; tattva-jñāna—knowledge of spiritual principles; artha—for; darśhanam—philosophy; etat—all this; jñānam—knowledge; iti—thus; proktam—declared; ajñānam—ignorance; yat—what; ataḥ—to this; anyathā—contrary
ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते।अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते
jñeyaṁ yat tat pravakṣhyāmi yaj jñātvāmṛitam aśhnute anādi mat-paraṁ brahma na sat tan nāsad uchyate
ఇప్పుడు నేను తెలుసుకోవలసినదానిని వెల్లడిస్తాను, దానిని తెలుసుకోవడం ద్వారా అమరత్వాన్ని పొందుతారు: ఆది లేని పరబ్రహ్మము, అది ఉనికిలో ఉన్నదని గానీ, ఉనికిలో లేనిదని గానీ చెప్పబడదు.
Word meanings: jñeyam—ought to be known; yat—which; tat—that; pravakṣhyāmi—I shall now reveal; yat—which; jñātvā—knowing; amṛitam—immortality; aśhnute—one achieves; anādi—beginningless; mat-param—subordinate to me; brahma—Brahman; na—not; sat—existent; tat—that; na—not; asat—non-existent; uchyate—is called
सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम्।सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति
sarvataḥ pāṇi-pādaṁ tat sarvato ’kṣhi-śhiro-mukham sarvataḥ śhrutimal loke sarvam āvṛitya tiṣhṭhati
సర్వత్ర హస్తపాదములు, సర్వత్ర నేత్రములు, శిరస్సులు, ముఖములు, సర్వత్ర కర్ణములు—అది ప్రపంచంలోని సమస్తమును వ్యాపించి ఆవరించి ఉన్నది.
Word meanings: sarvataḥ—everywhere; pāṇi—hands; pādam—feet; tat—that; sarvataḥ—everywhere; akṣhi—eyes; śhiraḥ—heads; mukham—faces; sarvataḥ—everywhere; śhruti-mat—having ears; loke—in the universe; sarvam—everything; āvṛitya—pervades; tiṣhṭhati—exists
सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम्।असक्तं सर्वभृच्चैव निर्गुणं गुणभोक्तृ च
sarvendriya-guṇābhāsaṁ sarvendriya-vivarjitam asaktaṁ sarva-bhṛich chaiva nirguṇaṁ guṇa-bhoktṛi cha
శమస్త ఇంద్రియముల వ్యాపారముల ద్వారా ప్రకాశించుచున్నను, సమస్త ఇంద్రియములకు అతీతమైనవాడు; అనాసక్తుడైయుండియు, సమస్తమును భరించువాడు; ప్రకృతి యొక్క మూడు గుణములకు అతీతుడైయుండియు, వాటిని అనుభవించువాడు.
Word meanings: sarva—all; indriya—senses; guṇa—sense-objects; ābhāsam—the perciever; sarva—all; indriya—senses; vivarjitam—devoid of; asaktam—unattached; sarva-bhṛit—the sustainer of all; cha—yet; eva—indeed; nirguṇam—beyond the three modes of material nature; guṇa-bhoktṛi—the enjoyer of the three modes of material nature; cha—although
बहिरन्तश्च भूतानामचरं चरमेव च।सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत्
bahir antaśh cha bhūtānām acharaṁ charam eva cha sūkṣhmatvāt tad avijñeyaṁ dūra-sthaṁ chāntike cha tat
సర్వ ప్రాణులకు బయట మరియు లోపల ఉన్నది, కదలనిది అయినా కదిలేది; దాని సూక్ష్మత వలన అది గ్రహింపునకు అతీతమైనది; అది చాలా దూరంగా ఉన్నది, అయినా చాలా సమీపంగా ఉన్నది.
Word meanings: bahiḥ—outside; antaḥ—inside; cha—and; bhūtānām—all living beings; acharam—not moving; charam—moving; eva—indeed; cha—and; sūkṣhmatvāt—due to subtlety; tat—he; avijñeyam—incomprehensible; dūra-stham—very far away; cha—and; antike—very near; cha—also; tat—he
अविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम्।भूतभर्तृ च तज्ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च
avibhaktaṁ cha bhūteṣhu vibhaktam iva cha sthitam bhūta-bhartṛi cha taj jñeyaṁ grasiṣhṇu prabhaviṣhṇu cha
అవిభక్తమైనప్పటికీ, అది సమస్త ప్రాణులలో విభక్తమైనట్లు కనిపిస్తుంది; అది ప్రాణులను పోషించేదిగా, సృష్టించేదిగా మరియు సంహరించేదిగా తెలుసుకోవాలి.
Word meanings: avibhaktam—indivisible; cha—although; bhūteṣhu—amongst living beings; vibhaktam—divided; iva—apparently; cha—yet; sthitam—situated; bhūta-bhartṛi—the sustainer of all beings; cha—also; tat—that; jñeyam—to be known; grasiṣhṇu—the annihilator; prabhaviṣhṇu—the creator; cha—and
ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते।ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम्
jyotiṣhām api taj jyotis tamasaḥ param uchyate jñānaṁ jñeyaṁ jñāna-gamyaṁ hṛidi sarvasya viṣhṭhitam
అది సర్వ జ్యోతులకు జ్యోతి, చీకటికి అతీతమైనదని చెప్పబడింది; అది జ్ఞానమే, జ్ఞానముయొక్క లక్ష్యమే, మరియు జ్ఞానము ద్వారా పొందగలిగినది — అది అందరి హృదయములలో నివసించును.
Word meanings: jyotiṣhām—in all luminarie; api—and; tat—that; jyotiḥ—the source of light; tamasaḥ—the darkness; param—beyond; uchyate—is said (to be); jñānam—knowledge; jñeyam—the object of knowledge; jñāna-gamyam—the goal of knowledge; hṛidi—within the heart; sarvasya—of all living beings; viṣhṭhitam—dwells
इति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः।मद्भक्त एतद्विज्ञाय मद्भावायोपपद्यते
iti kṣhetraṁ tathā jñānaṁ jñeyaṁ choktaṁ samāsataḥ mad-bhakta etad vijñāya mad-bhāvāyopapadyate
ఇవిధంగా క్షేత్రము, జ్ఞానము మరియు జ్ఞేయము సంక్షిప్తముగా వర్ణింపబడినవి. నా భక్తుడు దీనిని యథార్థముగా అర్థము చేసికొని, నా స్వరూపమును పొందును.
Word meanings: iti—thus; kṣhetram—the nature of the field; tathā—and; jñānam—the meaning of knowledge; jñeyam—the object of knowledge; cha—and; uktam—revealed; samāsataḥ—in summary; mat-bhaktaḥ—my devotee; etat—this; vijñāya—having understood; mat-bhāvāya—my divine nature; upapadyate—attain
प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि।विकारांश्च गुणांश्चैव विद्धि प्रकृतिसंभवान्
prakṛitiṁ puruṣhaṁ chaiva viddhy anādī ubhāv api vikārānśh cha guṇānśh chaiva viddhi prakṛiti-sambhavān
ప్రకృతి మరియు పురుషుడు ఈ రెండూ అనాదులని తెలుసుకో; మరియు సమస్త వికారములు మరియు త్రిగుణములు ప్రకృతి నుండి మాత్రమే ఉత్పన్నమగుచున్నవని తెలుసుకో.
Word meanings: prakṛitim—material nature; puruṣham—the individual souls; cha—and; eva—indeed; viddhi—know; anādī—beginningless; ubhau—both; api—and; vikārān—transformations (of the body); cha—also; guṇān—the three modes of nature; cha—and; eva—indeed; viddhi—know; prakṛiti—material energy; sambhavān—produced by
कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते।पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुरुच्यते
kārya-kāraṇa-kartṛitve hetuḥ prakṛitir uchyate puruṣhaḥ sukha-duḥkhānāṁ bhoktṛitve hetur uchyate
ప్రకృతి శరీరమును మరియు ఇంద్రియములను ఉత్పత్తి చేయుటలో కారణమని చెప్పబడినది; పురుషుడు సుఖదుఃఖములను అనుభవించుటలో కారణమని చెప్పబడినది.
Word meanings: kārya—effect; kāraṇa—cause; kartṛitve—in the matter of creation; hetuḥ—the medium; prakṛitiḥ—the material energy; uchyate—is said to be; puruṣhaḥ—the individual soul; sukha-duḥkhānām—of happiness and distress; bhoktṛitve—in experiencing; hetuḥ—is responsible; uchyate—is said to be
पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान्गुणान्।कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु
puruṣhaḥ prakṛiti-stho hi bhuṅkte prakṛiti-jān guṇān kāraṇaṁ guṇa-saṅgo ’sya sad-asad-yoni-janmasu
మూల ప్రకృతిలో కూర్చున్న ఆత్మ ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తుంది; ఈ గుణాల పట్ల దాని ఆసక్తియే మంచి మరియు చెడు యోనులలో దాని జన్మకు కారణం.
Word meanings: puruṣhaḥ—the individual soul; prakṛiti-sthaḥ—seated in the material energy; hi—indeed; bhuṅkte—desires to enjoy; prakṛiti-jān—produced by the material energy; guṇān—the three modes of nature; kāraṇam—the cause; guṇa-saṅgaḥ—the attachment (to three guṇas); asya—of its; sat-asat-yoni—in superior and inferior wombs; janmasu—of birth
उपद्रष्टाऽनुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः।परमात्मेति चाप्युक्तो देहेऽस्मिन्पुरुषः परः
upadraṣhṭānumantā cha bhartā bhoktā maheśhvaraḥ paramātmeti chāpy ukto dehe ’smin puruṣhaḥ paraḥ
పరమాత్మ ఈ శరీరంలో నివసిస్తూ సాక్షిగా, అనుమతించేవాడిగా, పోషించేవాడిగా, అనుభవించేవాడిగా, గొప్ప ప్రభువుగా ఉంటాడు, మరియు పరమాత్మ అని కూడా చెప్పబడతాడు—ఇది శరీరంలోని అతీంద్రియ ఆత్మ.
Word meanings: upadraṣhṭā—the witness; anumantā—the permitter; cha—and; bhartā—the supporter; bhoktā—the transcendental enjoyer; mahā-īśhvaraḥ—the ultimate controller; parama-ātmā—Superme Soul; iti—that; cha api—and also; uktaḥ—is said; dehe—within the body; asmin—this; puruṣhaḥ paraḥ—the Supreme Lord
य एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैःसह।सर्वथा वर्तमानोऽपि न स भूयोऽभिजायते
ya evaṁ vetti puruṣhaṁ prakṛitiṁ cha guṇaiḥ saha sarvathā vartamāno ’pi na sa bhūyo ’bhijāyate
ఆత్మను మరియు మూడు గుణములతో కూడిన ప్రకృతిని యథార్థముగా తెలిసినవాడు, ఏ విధముగా జీవించుచున్నను, మరల జన్మించడు.
Word meanings: yaḥ—who; evam—thus; vetti—understand; puruṣham—Puruṣh; prakṛitim—the material nature; cha—and; guṇaiḥ—the three modes of nature; saha—with; sarvathā—in every way; vartamānaḥ—situated; api—although; na—not; saḥ—they; bhūyaḥ—again; abhijāyate—take birth
ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना।अन्ये सांख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे
dhyānenātmani paśhyanti kechid ātmānam ātmanā anye sānkhyena yogena karma-yogena chāpare
ధ్యానం ద్వారా కొందరు, జ్ఞాన మార్గం ద్వారా మరికొందరు, నిష్కామ కర్మ మార్గం ద్వారా ఇంకొందరు పరమాత్మను తమలో తాము దర్శించుకుంటారు.
Word meanings: dhyānena—through meditation; ātmani—within one’s heart; paśhyanti—percieve; kechit—some; ātmānam—the Supreme soul; ātmanā—by the mind; anye—others; sānkhyena—through cultivation of knowledge; yogena—the yog system; karma-yogena—union with God with through path of action; cha—and; apare—others
अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वाऽन्येभ्य उपासते।तेऽपि चातितरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः
anye tv evam ajānantaḥ śhrutvānyebhya upāsate te ’pi chātitaranty eva mṛityuṁ śhruti-parāyaṇāḥ
ఇంకొందరు, ఈ మార్గాలను తామే తెలియక, జ్ఞానుల నుండి విని, దానికి అనుగుణంగా ఆరాధిస్తారు; వారు కూడా, తాము విన్నదానిపట్ల భక్తి కలిగి, నిశ్చయంగా మృత్యువును దాటిపోతారు.
Word meanings: anye—others; tu—still; evam—thus; ajānantaḥ—those who are unaware (of spiritual paths); śhrutvā—by hearing; anyebhyaḥ—from others; upāsate—begin to worship; te—they; api—also; cha—and; atitaranti—cross over; eva—even; mṛityum—death; śhruti-parāyaṇāḥ—devotion to hearing (from saints)
यावत्सञ्जायते किञ्चित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम्।क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्धि भरतर्षभ
yāvat sañjāyate kiñchit sattvaṁ sthāvara-jaṅgamam kṣhetra-kṣhetrajña-sanyogāt tad viddhi bharatarṣhabha
ఓ భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా, చరాచరమైన ఏ ప్రాణి పుట్టినను, అది క్షేత్రము మరియు క్షేత్రజ్ఞుని సంయోగము వలన ఉద్భవించినదని తెలుసుకొనుము.
Word meanings: yāvat—whatever; sañjāyate—manifesting; kiñchit—anything; sattvam—being; sthāvara—unmoving; jaṅgamam—moving; kṣhetra—field of activities; kṣhetra-jña—knower of the field; sanyogāt—combination of; tat—that; viddhi—know; bharata-ṛiṣhabha—best of the Bharatas
समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम्।विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति
samaṁ sarveṣhu bhūteṣhu tiṣhṭhantaṁ parameśhvaram vinaśhyatsv avinaśhyantaṁ yaḥ paśhyati sa paśhyati
సర్వ భూతములయందు సమముగా నివసించు పరమేశ్వరుని, నశించువాని మధ్య నశింపనివానిని, ఎవడు చూచునో వాడే నిజముగా చూచువాడు.
Word meanings: samam—equally; sarveṣhu—in all; bhūteṣhu—beings; tiṣhṭhan-tam—accompanying; parama-īśhvaram—Supreme Soul; vinaśhyatsu—amongst the perishable; avinaśhyantam—the imperishable; yaḥ—who; paśhyati—see; saḥ—they; paśhyati—perceive
समं पश्यन्हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम्।न हिनस्त्यात्मनाऽऽत्मानं ततो याति परां गतिम्
samaṁ paśhyan hi sarvatra samavasthitam īśhvaram na hinasty ātmanātmānaṁ tato yāti parāṁ gatim
సర్వత్ర సమానంగా ఉన్న పరమేశ్వరుని దర్శించేవాడు ఆత్మను ఆత్మచేత అధోగతి పొందించడు, తద్వారా పరమ గతిని పొందుతాడు.
Word meanings: samam—equally; paśhyan—see; hi—indeed; sarvatra—everywhere; samavasthitam—equally present; īśhvaram—God as the Supreme soul; na—do not; hinasti—degrade; ātmanā—by one’s mind; ātmānam—the self; tataḥ—thereby; yāti—reach; parām—the supreme; gatim—destination
प्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः।यः पश्यति तथाऽऽत्मानमकर्तारं स पश्यति
prakṛityaiva cha karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśhaḥ yaḥ paśhyati tathātmānam akartāraṁ sa paśhyati
ప్రకృతి చేతనే సమస్త కర్మలు పూర్తిగా చేయబడుతున్నాయని, ఆత్మ కర్త కాదని ఎవరు చూస్తారో, వారే నిజంగా చూస్తారు.
Word meanings: prakṛityā—by material nature; eva—truly; cha—also; karmāṇi—actions; kriyamāṇāni—are performed; sarvaśhaḥ—all; yaḥ—who; paśhyati—see; tathā—also; ātmānam—(embodied) soul; akartāram—actionless; saḥ—they; paśhyati—see
यदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति।तत एव च विस्तारं ब्रह्म सम्पद्यते तदा
yadā bhūta-pṛithag-bhāvam eka-stham anupaśhyati tata eva cha vistāraṁ brahma sampadyate tadā
ఎప్పుడు ఒకరు సమస్త ప్రాణుల వైవిధ్యమైన అస్తిత్వం ఆ ఏకమునందు నిహితమై ఉన్నదని, వాటి బహుముఖ విస్తరణ ఆ ఒక్కదాని నుండే ఉద్భవించినదని గ్రహించుదురో, అప్పుడు వారు బ్రహ్మమును పొందుదురు.
Word meanings: yadā—when; bhūta—living entities; pṛithak-bhāvam—diverse variety; eka-stham—situated in the same place; anupaśhyati—see; tataḥ—thereafter; eva—indeed; cha—and; vistāram—born from; brahma—Brahman; sampadyate—(they) attain; tadā—then
अनादित्वान्निर्गुणत्वात्परमात्मायमव्ययः।शरीरस्थोऽपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते
anāditvān nirguṇatvāt paramātmāyam avyayaḥ śharīra-stho ’pi kaunteya na karoti na lipyate
అనాదిత్వము మరియు నిర్గుణత్వము కలిగిన ఈ అక్షరమైన పరమాత్మ, శరీరములో నివసించుచున్నప్పటికీ, ఓ అర్జునా, కర్మలను చేయడు మరియు లిప్తము కాడు.
Word meanings: anāditvāt—being without beginning; nirguṇatvāt—being devoid of any material qualities; parama—the Supreme; ātmā—soul; ayam—this; avyayaḥ—imperishable; śharīra-sthaḥ—dwelling in the body; api—although; kaunteya—Arjun, the the son of Kunti; na—neither; karoti—acts; na—nor; lipyate—is tainted
यथा सर्वगतं सौक्ष्म्यादाकाशं नोपलिप्यते।सर्वत्रावस्थितो देहे तथाऽऽत्मा नोपलिप्यते
yathā sarva-gataṁ saukṣhmyād ākāśhaṁ nopalipyate sarvatrāvasthito dehe tathātmā nopalipyate
ఎల్లెడల వ్యాపించియున్న ఆకాశము సూక్ష్మమైనందున దేనిచేతను కళంకితము కానట్లు, శరీరమందంతటను నివసించియున్నను ఆత్మ ఎన్నడును కళంకితము కాదు.
Word meanings: yathā—as; sarva-gatam—all-pervading; saukṣhmyāt—due to subtlety; ākāśham—the space; na—not; upalipyate—is contaminated; sarvatra—everywhere; avasthitaḥ—situated; dehe—the body; tathā—similarly; ātmā—the soul; na—not; upalipyate—is contaminated
यथा प्रकाशयत्येकः कृत्स्नं लोकमिमं रविः।क्षेत्रं क्षेत्री तथा कृत्स्नं प्रकाशयति भारत
yathā prakāśhayaty ekaḥ kṛitsnaṁ lokam imaṁ raviḥ kṣhetraṁ kṣhetrī tathā kṛitsnaṁ prakāśhayati bhārata
ఒక్క సూర్యుడు ఈ సమస్త ప్రపంచాన్ని ప్రకాశింపజేసినట్లుగా, క్షేత్రజ్ఞుడు సమస్త క్షేత్రాన్ని ప్రకాశింపజేస్తాడు, ఓ అర్జునా.
Word meanings: yathā—as; prakāśhayati—illumines; ekaḥ—one; kṛitsnam—entire; lokam—solar system; imam—this; raviḥ—sun; kṣhetram—the body; kṣhetrī—the soul; tathā—so; kṛitsnam—entire; prakāśhayati—illumine; bhārata—Arjun, the son of Bharat
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवमन्तरं ज्ञानचक्षुषा।भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर्यान्ति ते परम्
kṣhetra-kṣhetrajñayor evam antaraṁ jñāna-chakṣhuṣhā bhūta-prakṛiti-mokṣhaṁ cha ye vidur yānti te param
క్షేత్రము మరియు క్షేత్రజ్ఞుని మధ్య భేదమును, ప్రకృతి బంధము నుండి జీవుల విముక్తిని, జ్ఞాన చక్షువుతో ఈ విధముగా గ్రహించువారు — వారు పరమపదమును పొందుదురు.
Word meanings: kṣhetra—the body; kṣhetra-jñayoḥ—of the knower of the body; evam—thus; antaram—the difference; jñāna-chakṣhuṣhā—with the eyes of knowledge; bhūta—the living entity; prakṛiti-mokṣham—release from material nature; cha—and; ye—who; viduḥ—know; yānti—approach; te—they; param—the Supreme
Bhagavad Gita