श्री भगवानुवाचऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम्।छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित्
śhrī-bhagavān uvācha ūrdhva-mūlam adhaḥ-śhākham aśhvatthaṁ prāhur avyayam chhandānsi yasya parṇāni yas taṁ veda sa veda-vit
శ్రీ భగవానువాచ: ఊర్ధ్వమూలమధఃశాఖమశ్వత్థం ప్రాహురవ్యయమ్, దాని ఆకులు వేదమంత్రములు; ఆ వృక్షమును యథార్థముగా తెలిసినవాడు వేదములను తెలిసినవాడు.
Word meanings: śhrī-bhagavān uvācha—the Supreme Divine Personality said; ūrdhva-mūlam—with roots above; adhaḥ—downward; śhākham—branches; aśhvattham—the sacred fig tree; prāhuḥ—they speak; avyayam—eternal; chhandānsi—Vedic mantras; yasya—of which; parṇāni—leaves; yaḥ—who; tam—that; veda—knows; saḥ—he; veda-vit—the knower of the Vedas
अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः।अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके
adhaśh chordhvaṁ prasṛitās tasya śhākhā guṇa-pravṛiddhā viṣhaya-pravālāḥ adhaśh cha mūlāny anusantatāni karmānubandhīni manuṣhya-loke
దాని శాఖలు క్రిందికి మరియు పైకి విస్తరించి ఉన్నాయి, త్రిగుణములచే పోషింపబడుచున్నవి, ఇంద్రియ విషయములు వాటి మొగ్గలుగా ఉన్నాయి; మరియు దాని ఉపమూలములు మానవ లోకంలోకి క్రిందికి విస్తరించి, కర్మ బంధమును కలిగించుచున్నవి.
Word meanings: adhaḥ—downward; cha—and; ūrdhvam—upward; prasṛitāḥ—extended; tasya—its; śhākhāḥ—branches; guṇa—modes of material nature; pravṛiddhāḥ—nourished; viṣhaya—objects of the senses; pravālāḥ—buds; adhaḥ—downward; cha—and; mūlāni—roots; anusantatāni—keep growing; karma—actions; anubandhīni—bound; manuṣhya-loke—in the world of humans
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठा।अश्वत्थमेनं सुविरूढमूल मसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा
na rūpam asyeha tathopalabhyate nānto na chādir na cha sampratiṣhṭhā aśhvattham enaṁ su-virūḍha-mūlam asaṅga-śhastreṇa dṛiḍhena chhittvā
ఇక్కడ చెప్పబడినట్లుగా దాని నిజమైన రూపం గ్రహించబడదు, దాని అంతమూ, దాని ఆరంభమూ, దాని ఆధారమూ కూడా; వైరాగ్యమనే బలమైన గొడ్డలితో ఈ లోతుగా వేళ్ళూనిన పవిత్రమైన అశ్వత్థ వృక్షాన్ని నరికివేసి—
Word meanings: na—not; rūpam—form; asya—of this; iha—in this world; tathā—as such; upalabhyate—is perceived; na—neither; antaḥ—end; na—nor; cha—also; ādiḥ—beginning; na—never; cha—also; sampratiṣhṭhā—the basis; aśhvattham—sacred fig tree; enam—this; su-virūḍha-mūlam—deep-rooted; asaṅga-śhastreṇa—by the axe of detachment; dṛiḍhena—strong; chhittvā—having cut down;
ततः पदं तत्परिमार्गितव्य यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः।तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी
tataḥ padaṁ tat parimārgitavyaṁ yasmin gatā na nivartanti bhūyaḥ tam eva chādyaṁ puruṣhaṁ prapadye yataḥ pravṛittiḥ prasṛitā purāṇī
అప్పుడు ఆ పరమ పదాన్ని అన్వేషించాలి, దానిని చేరుకున్న తర్వాత మళ్ళీ ఎన్నడూ తిరిగి రారు. "ఎవరి నుండి ఈ ప్రాచీన సృష్టి ప్రవహించిందో ఆ ఆది పురుషుని నేను శరణు పొందుతున్నాను."
Word meanings: tataḥ—then; padam—place; tat—that; parimārgitavyam—one must search out; yasmin—where; gatāḥ—having gone; na—not; nivartanti—return; bhūyaḥ—again; tam—to him; eva—certainly; cha—and; ādyam—original; puruṣham—the Supreme Lord; prapadye—take refuge; yataḥ—whence; pravṛittiḥ—the activity; prasṛitā—streamed forth; purāṇi—very old
निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः।द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञै र्गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत्
nirmāna-mohā jita-saṅga-doṣhā adhyātma-nityā vinivṛitta-kāmāḥ dvandvair vimuktāḥ sukha-duḥkha-sanjñair gachchhanty amūḍhāḥ padam avyayaṁ tat
మానము మరియు మోహము నుండి విముక్తులై, ఆసక్తి అనే దోషమును జయించి, నిరంతరము ఆత్మయందు నిష్ఠ కలిగి, కోరికలు సంపూర్ణముగా నివృత్తమై, సుఖదుఃఖములనెడి ద్వంద్వముల నుండి విడివడి, మోహరహితులైనవారు ఆ శాశ్వతమైన, అవినాశియైన పరమపదమును పొందుదురు.
Word meanings: niḥ—free from; māna—vanity; mohāḥ—delusion; jita—having overcome; saṅga—attachment; doṣhāḥ—evils; adhyātma-nityāḥ—dwelling constantly in the self and God; vinivṛitta—freed from; kāmāḥ—desire to enjoy senses; dvandvaiḥ—from the dualities; vimuktāḥ—liberated; sukha-duḥkha—pleasure and pain; saṁjñaiḥ—known as; gachchhanti—attain; amūḍhāḥ—unbewildered; padam—abode; avyayam—eternal; tat—that
न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः।यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम
na tad bhāsayate sūryo na śhaśhāṅko na pāvakaḥ yad gatvā na nivartante tad dhāma paramaṁ mama
నా పరమ ధామమును సూర్యుడు గాని, చంద్రుడు గాని, అగ్ని గాని ప్రకాశింపజేయవు; దేనిని చేరిన తర్వాత ఎవరూ తిరిగి రారో — అదియే నా పరమ నివాసము.
Word meanings: na—neither; tat—that; bhāsayate—illumine; sūryaḥ—the sun; na—nor; śhaśhāṅkaḥ—the moon; na—nor; pāvakaḥ—fire; yat—where; gatvā—having gone; na—never; nivartante—they return; tat—that; dhāma—abode; paramam—supreme; mama—mine
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः।मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति
mamaivānśho jīva-loke jīva-bhūtaḥ sanātanaḥ manaḥ-ṣhaṣhṭhānīndriyāṇi prakṛiti-sthāni karṣhati
మరణశీల ప్రపంచంలో జీవాత్మగా మారిన నా శాశ్వత అంశ, ప్రకృతిలో నిలిచి ఉన్న మనస్సుతో సహా ఆరు ఇంద్రియాలను తనవైపు ఆకర్షించుకొనును.
Word meanings: mama—my; eva—only; anśhaḥ—fragmental part; jīva-loke—in the material world; jīva-bhūtaḥ—the embodied souls; sanātanaḥ—eternal; manaḥ—with the mind; ṣhaṣhṭhāni—the six; indriyāṇi—senses; prakṛiti-sthāni—bound by material nature; karṣhati—struggling
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः।गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात्
śharīraṁ yad avāpnoti yach chāpy utkrāmatīśhvaraḥ gṛihītvaitāni sanyāti vāyur gandhān ivāśhayāt
శరీరధారి ఆత్మ కొత్త శరీరాన్ని పొందినప్పుడు లేదా ఒక శరీరాన్ని విడిచిపెట్టినప్పుడు, గాలి సువాసనలను వాటి మూలం నుండి మోసుకొని పోయినట్లుగా, అది ఇంద్రియాలను మరియు మనస్సును తనతో పాటు తీసుకొని వెళ్ళును.
Word meanings: śharīram—the body; yat—as; avāpnoti—carries; yat—as; cha api—also; utkrāmati—leaves; īśhvaraḥ—the Lord of the material body, the embodied soul; gṛihītvā—taking; etāni—these; sanyāti—goes away; vāyuḥ—the air; gandhān—fragrance; iva—like; āśhayāt—from seats
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च।अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते
śhrotraṁ chakṣhuḥ sparśhanaṁ cha rasanaṁ ghrāṇam eva cha adhiṣhṭhāya manaśh chāyaṁ viṣhayān upasevate
చెవులు, కళ్ళు, స్పర్శ, రుచి మరియు వాసనలను, మనస్సుతో పాటు అధిష్ఠించి, దేహధారి ఆత్మ ఇంద్రియ విషయాలను ఆస్వాదిస్తుంది.
Word meanings: śhrotram—ears; chakṣhuḥ—eyes; sparśhanam—the sense of touch; cha—and; rasanam—tongue; ghrāṇam—nose; eva—also; cha—and; adhiṣhṭhāya—grouped around; manaḥ—mind; cha—also; ayam—they; viṣhayān—sense objects; upasevate—savors
उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम्।विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः
utkrāmantaṁ sthitaṁ vāpi bhuñjānaṁ vā guṇānvitam vimūḍhā nānupaśhyanti paśhyanti jñāna-chakṣhuṣhaḥ
భ్రమలో ఉన్నవారు ఆత్మ శరీరాన్ని విడిచిపెట్టినప్పుడు గానీ, శరీరంలో నిలిచి ఉన్నప్పుడు గానీ, ప్రకృతి గుణాల ద్వారా ప్రపంచాన్ని అనుభవిస్తున్నప్పుడు గానీ గ్రహించలేరు; జ్ఞాన దృష్టి కలిగిన వారు మాత్రమే నిజంగా చూడగలరు.
Word meanings: utkrāmantam—departing; sthitam—residing; vā api—or even; bhuñjānam—enjoys; vā—or; guṇa-anvitam—under the spell of the modes of material nature; vimūḍhāḥ—the ignorant; na—not; anupaśhyanti—percieve; paśhyanti—behold; jñāna-chakṣhuṣhaḥ—those who possess the eyes of knowledge
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम्।यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः
yatanto yoginaśh chainaṁ paśhyanty ātmany avasthitam yatanto ‘py akṛitātmāno nainaṁ paśhyanty achetasaḥ
ప్రయత్నశీలురైన యోగులు ఈ ఆత్మను తమలో తాము ప్రతిష్ఠితమైనదిగా దర్శిస్తారు, కానీ శుద్ధి చేయబడని మనస్సులు కలిగి, వివేకము లేని వారు ఎంత ప్రయత్నించినప్పటికీ దానిని దర్శించలేరు.
Word meanings: yatantaḥ—striving; yoginaḥ—yogis; cha—too; enam—this (the soul); paśhyanti—see; ātmani—in the body; avasthitam—enshrined; yatantaḥ—strive; api—even though; akṛita-ātmānaḥ—those whose minds are not purified; na—not; enam—this; paśhyanti—cognize; achetasaḥ—unaware
यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम्।यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम्
yad āditya-gataṁ tejo jagad bhāsayate ’khilam yach chandramasi yach chāgnau tat tejo viddhi māmakam
సమస్త జగత్తును ప్రకాశింపజేయు సూర్యునిలో ఉన్న తేజస్సు, చంద్రునిలో మరియు అగ్నిలో ఉన్న తేజస్సు—ఆ ప్రకాశము నాదని తెలుసుకొనుము.
Word meanings: yat—which; āditya-gatam—in the sun; tejaḥ—brilliance; jagat—solar system; bhāsayate—illuminates; akhilam—entire; yat—which; chandramasi—in the moon; yat—which; cha—also; agnau—in the fire; tat—that; tejaḥ—brightness; viddhi—know; māmakam—mine
गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा।पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः
gām āviśhya cha bhūtāni dhārayāmy aham ojasā puṣhṇāmi chauṣhadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ
భూమిలో వ్యాపించి, నా శక్తితో సమస్త ప్రాణులను నేను పోషిస్తున్నాను; అమృతమయమైన చంద్రుడనై, సమస్త వనస్పతులను పోషిస్తున్నాను.
Word meanings: gām—earth; āviśhya—permeating; cha—and; bhūtāni—living beings; dhārayāmi—sustain; aham—I; ojasā—energy; puṣhṇāmi—nourish; cha—and; auṣhadhīḥ—plants; sarvāḥ—all; somaḥ—the moon; bhūtvā—becoming; rasa-ātmakaḥ—supplying the juice of life
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः।प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम्
ahaṁ vaiśhvānaro bhūtvā prāṇināṁ deham āśhritaḥ prāṇāpāna-samāyuktaḥ pachāmy annaṁ chatur-vidham
అజీర్ణాగ్ని రూపమై సమస్త ప్రాణుల శరీరములలో నేను నివసించుచు, ప్రాణాపానములతో కూడి నాలుగు విధములైన ఆహారమును జీర్ణము చేయుచుందును.
Word meanings: aham—I; vaiśhvānaraḥ—fire of digestion; bhūtvā—becoming; prāṇinām—of all living beings; deham—the body; āśhritaḥ—situated; prāṇa-apāna—outgoing and incoming breath; samāyuktaḥ—keeping in balance; pachāmi—I digest; annam—foods; chatuḥ-vidham—the four kinds
सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च।वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम्
sarvasya chāhaṁ hṛidi sanniviṣhṭo mattaḥ smṛitir jñānam apohanaṁ cha vedaiśh cha sarvair aham eva vedyo vedānta-kṛid veda-vid eva chāham
సర్వ ప్రాణుల హృదయాలలో నేను ఆసీనుడను; నా నుండే స్మృతి, జ్ఞానము మరియు వాటి నాశనము ఉద్భవించును. వేదములన్నింటి ద్వారా తెలుసుకొనదగినవాడను నేనే; వేదాంతకర్తను నేనే, వేదములను ఎరిగినవాడను నేనే.
Word meanings: sarvasya—of all living beings; cha—and; aham—I; hṛidi—in the hearts; sanniviṣhṭaḥ—seated; mattaḥ—from me; smṛitiḥ—memory; jñānam—knowledge; apohanam—forgetfulness; cha—as well as; vedaiḥ—by the Vedas; cha—and; sarvaiḥ—all; aham—I; eva—alone; vedyaḥ—to be known; vedānta-kṛit—the author of the Vedānt; veda-vit—the knower of the meaning of the Vedas; eva—alone; cha—and; aham—I
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च।क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते
dvāv imau puruṣhau loke kṣharaśh chākṣhara eva cha kṣharaḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭa-stho ’kṣhara uchyate
ఈ ప్రపంచంలో రెండు రకాల జీవులు ఉన్నారు: నశించేవారు మరియు నశించనివారు. సమస్త ప్రాణులు నశించేవారు, అయితే మార్పులేని ఆత్మ నశించనిదిగా పిలువబడుతుంది.
Word meanings: dvau—two; imau—these; puruṣhau—beings; loke—in creation; kṣharaḥ—the perishable; cha—and; akṣharaḥ—the imperishable; eva—even; cha—and; kṣharaḥ—the perishable; sarvāṇi—all; bhūtāni—beings; kūṭa-sthaḥ—the liberated; akṣharaḥ—the imperishable; uchyate—is said
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः।यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः
uttamaḥ puruṣhas tv anyaḥ paramātmety udāhṛitaḥ yo loka-trayam āviśhya bibharty avyaya īśhvaraḥ
పరంతు పరమ పురుషుడు వీరికంటే భిన్నుడు, పరమాత్మ అని పిలువబడువాడు, నాశనరహితుడైన ఈశ్వరుడుగా మూడు లోకములలో ప్రవేశించి వాటిని పోషించువాడు.
Word meanings: uttamaḥ—the Supreme; puruṣhaḥ—Divine Personality; tu—but; anyaḥ—besides; parama-ātmā—the Supreme Soul; iti—thus; udāhṛitaḥ—is said; yaḥ—who; loka trayam—the three worlds; āviśhya—enters; bibharti—supports; avyayaḥ—indestructible; īśhvaraḥ—the controller
यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः।अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः
yasmāt kṣharam atīto ’ham akṣharād api chottamaḥ ato ’smi loke vede cha prathitaḥ puruṣhottamaḥ
నేను నశ్వరమైనదానిని అతిక్రమించి, అవినాశి కంటే కూడా ఉన్నతుడను కావున, లోకంలోనూ వేదాలలోనూ పురుషోత్తముడుగా కీర్తింపబడుచున్నాను.
Word meanings: yasmāt—hence; kṣharam—to the perishable; atītaḥ—transcendental; aham—I; akṣharāt—to the imperishable; api—even; cha—and; uttamaḥ—transcendental; ataḥ—therefore; asmi—I am; loke—in the world; vede—in the Vedas; cha—and; prathitaḥ—celebrated; puruṣha-uttamaḥ—as the Supreme Divine Personality
यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम्।स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत
yo mām evam asammūḍho jānāti puruṣhottamam sa sarva-vid bhajati māṁ sarva-bhāvena bhārata
ఓ అర్జునా, మోహము నుండి విముక్తుడై, ఈ విధముగా నన్ను పురుషోత్తముడిగా తెలిసికొనువాడు — వాడు సర్వజ్ఞుడు, మరియు తన సమస్త భావముతో నన్ను ఆరాధించును.
Word meanings: yaḥ—who; mām—me; evam—thus; asammūḍhaḥ—without a doubt; jānāti—know; puruṣha-uttamam—the Supreme Divine Personality; saḥ—they; sarva-vit—those with complete knowledge; bhajati—worship; mām—me; sarva-bhāvena—with one’s whole being; bhārata—Arjun, the son of Bharat
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ।एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत
iti guhyatamaṁ śhāstram idam uktaṁ mayānagha etad buddhvā buddhimān syāt kṛita-kṛityaśh cha bhārata
ఇట్లు, ఓ పాపరహితుడా, నీకు ఈ అత్యంత రహస్యమైన బోధను తెలియజేసితిని. దీనిని అవగాహన చేసికొనినవాడు నిజముగా జ్ఞానవంతుడై, సాధింపవలసినదంతయు సాధించును, ఓ అర్జునా.
Word meanings: iti—these; guhya-tamam—most secret; śhāstram—Vedic scriptures; idam—this; uktam—spoken; mayā—by me; anagha—Arjun, the sinless one; etat—this; buddhvā—understanding; buddhi-mān—enlightened; syāt—one becomes; kṛita-kṛityaḥ—who fulfills all that is to be accomplished; cha—and; bhārata—Arjun, the son of Bharat
Bhagavad Gita