The Yoga of Devotion

અર્જુન બોલ્યા: જે ભક્તો સદા સ્થિર રહીને આ પ્રમાણે તમારી ઉપાસના કરે છે, અને જેઓ અવિનાશી, નિરાકાર પરબ્રહ્મની ઉપાસના કરે છે—તે બંનેમાંથી કોણ યોગના શ્રેષ્ઠ જ્ઞાતા છે?

શ્રીભગવાન બોલ્યા: જેઓ મારામાં મન સ્થિર કરીને પરમ શ્રદ્ધા અને અચળ ભક્તિથી મારી ઉપાસના કરે છે, સદા મારામાં જોડાયેલા રહે છે—તેમને હું યોગમાં સૌથી સિદ્ધ માનું છું.

પરંતુ જેઓ અવિનાશી, અનિર્વચનીય, અવ્યક્ત, સર્વવ્યાપી, અચિંત્ય, અચળ, અડગ અને શાશ્વતની ઉપાસના કરે છે—પોતાની સર્વ ઇન્દ્રિયોને વશમાં રાખીને, સર્વત્ર સમભાવ રાખીને, અને સર્વ પ્રાણીઓના કલ્યાણમાં રત રહીને—તેઓ પણ મને જ પ્રાપ્ત કરે છે.

સર્વ ઇન્દ્રિયોને સંયમમાં રાખીને, સર્વ પરિસ્થિતિઓમાં સમભાવ રાખીને, અને સર્વ પ્રાણીઓના કલ્યાણમાં સમર્પિત, તેઓ નિશ્ચિતપણે મને જ પ્રાપ્ત કરે છે.

અવ્યક્ત પર મન લગાવનારાઓ માટે સંઘર્ષ વધુ મોટો છે, કારણ કે અવ્યક્તનો માર્ગ દેહધારીઓ માટે અત્યંત કઠિન છે.

પરંતુ જેઓ પોતાનાં સર્વ કર્મો મને અર્પણ કરે છે, મને પરમ લક્ષ્ય માનીને, અનન્ય અને અડગ ભક્તિથી મારું ધ્યાન ધરીને મારી ઉપાસના કરે છે—

જેમના મન સંપૂર્ણપણે મારામાં સ્થિર છે, હે અર્જુન, હું શીઘ્ર તેમને જન્મ-મૃત્યુના સાગરમાંથી ઉદ્ધાર કરનારો બનું છું.

મારામાં જ તારું મન સ્થિર કર અને મારામાં જ તારી બુદ્ધિ અર્પણ કર. ત્યાર પછી તું નિઃસંદેહ મારામાં જ નિવાસ કરીશ.

અરે ધનંજય, જો તું સ્થિરપણે તારું મન મારામાં સ્થાપિત ન કરી શકે, તો અભ્યાસયોગ દ્વારા મને પ્રાપ્ત કરવાનો પ્રયત્ન કર.

અથવા જો તું અભ્યાસ કરવામાં પણ અસમર્થ હો, તો તારાં બધાં કર્મો મને અર્પણ કર; મારા માટે કર્મો કરતાં કરતાં તું સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરીશ.

જો તું આ પણ કરવા અસમર્થ હો, તો મારી ભક્તિનો આશ્રય લઈને, અનુશાસિત મનથી સર્વ કર્મોના ફળનો ત્યાગ કર.

જ્ઞાન યાંત્રિક અભ્યાસ કરતાં શ્રેષ્ઠ છે; ધ્યાન જ્ઞાન કરતાં ઉત્તમ છે. તેનાથી પણ મહાન કર્મફળનો ત્યાગ છે — આવા ત્યાગથી તત્કાળ શાંતિ પ્રાપ્ત થાય છે.

જે કોઈ પણ જીવ પ્રત્યે દુર્ભાવના રાખતો નથી, જે સર્વ પ્રત્યે મૈત્રીપૂર્ણ અને કરુણાશીલ છે, મમતા અને અહંકારથી મુક્ત છે, સુખ અને દુઃખમાં સમભાવ રાખે છે, અને સદા ક્ષમાશીલ છે—

સદા સંતુષ્ટ, ભક્તિમાં સ્થિર, આત્મસંયમી, દૃઢ નિશ્ચયવાળો, મન અને બુદ્ધિ મને અર્પણ કરનારો—એવો ભક્ત મને પ્રિય છે.

જે જગતને વ્યથિત કરતો નથી અને જેને જગત વ્યથિત કરી શકતું નથી, જે હર્ષ, ઈર્ષ્યા, ભય અને ચિંતાથી મુક્ત છે—તે મને પ્રિય છે.

જે સાંસારિક અપેક્ષાઓથી મુક્ત છે, શુદ્ધ છે, કુશળ છે, નિષ્પક્ષ છે, નિશ્ચિંત છે, અને જેણે સર્વ સ્વાર્થી કાર્યોનો ત્યાગ કર્યો છે—એવો મારો ભક્ત મને પ્રિય છે.

જે ન તો આનંદ કરે છે ન તો દ્વેષ કરે છે, ન તો શોક કરે છે ન તો ઇચ્છા રાખે છે, જેણે શુભ અને અશુભ બંનેનો ત્યાગ કર્યો છે, અને જે ભક્તિથી ભરપૂર છે—તે મને પ્રિય છે.

સમાન રીતે શત્રુ અને મિત્ર પ્રત્યે, માન અને અપમાનમાં સમાન, ટાઢ અને તાપમાં, સુખ અને દુઃખમાં — સમભાવી અને સર્વ આસક્તિથી મુક્ત —

જે નિંદા અને સ્તુતિને સમાન માને છે, જે મૌન ચિંતનમાં લીન રહે છે, જે કંઈ પણ મળે તેનાથી સંતુષ્ટ રહે છે, જેને કોઈ નિવાસસ્થાન પ્રત્યે આસક્તિ નથી, જે દૃઢ મનવાળો છે અને ભક્તિથી ભરપૂર છે—તે વ્યક્તિ મને પ્રિય છે.

જેઓ આ અમૃતમય ધર્મનું, જેમ મેં કહ્યું છે તેમ, શ્રદ્ધાપૂર્વક પાલન કરે છે અને મને જ પરમ લક્ષ્ય માનીને મારામાં સમર્પિત રહે છે—એવા ભક્તો મને અત્યંત પ્રિય છે.